Urząd Miejski w Pyzdrach

Galeria zdjęć

Warto zobaczyć

Data i imieniny

Dziś jest: Środa 13 Grudnia 2017
Łucji, Otylii, Lucji

Wyszukiwarka

Treść strony

Pyzdrski Rynek
   Centralnym punktem Pyzdr jest Rynek – obszerny prostokątny plac z zadrzewionym skwerem pośrodku i wylotami ośmiu ulic w narożach. Na skrzyżowaniu alejek pośrodku wewnętrznego zieleńca ustawiono w 1963r. głaz narzutowy z tablicą upamiętniającą 700 – lecie lokacji Pyzdr (obchodzone w 1957r.).
  Zabudowa Rynku jest niska, przeważnie kalenicowa. W pierzejach wschodnich i północnych można dostrzec resztki przedproży, które pojawiły się w wyniku poszerzenia placu rynkowego po regulacji. We wschodniej pierzei zwraca uwagę drewniany dom szczytowy nr 17, datowany na 1768r., dwutraktowy z sienią przelotową i czterosłupowym podcieniem, kryty dachem łamanym. Był restaurowany w latach 1956-57, na 28 lat znalazło w nim siedzibę Muzeum Ziemi Pyzdrskiej.
  Na budynku ośrodka zdrowia wmurowano tablicę ku czci ofiar hitleryzmu. W południowo – wschodnim narożniku Rynku zwraca uwagę okazały gmach ze ściętym narożem, pochodzący z  poł. XIXw. - obecnie siedziba władz samorządowych miasta. Umieszczona tu w 1963r. tablica upamiętnia fakt stacjonowania w tym budynku w dniach 27 – 30 kwietnia 1863r. sztabu płka Edmunda Taczanowskiego.

Fara
   Kościół Farny Narodzenia Najświętszej Maryji Panny to budowla średniowieczna o unikalnym na tym terenie założeniu bazylikowym z fragmentami transeptu tj. nawy poprzecznej od zarania pełniącej znaczną rolę w życiu miejskim Pyzdr, jak i Wielkopolski.
   Pyzdrska fara w 1265r. była miejscem konsekracji biskupa poznańskiego Falętego. W 1519r. biskup poznański Jan Lubrański wyniósł kościół parafialny na stopień kolegiaty, co było wielkim uprzywilejowaniem papieskim.   
W swej długiej historii pyzdrski kościół parafialny przechodził różne koleje losu – napady, rabunki, pożary i profanacje przez wrogów. W czasie najazdu na Wielkopolskę w 1331r. Krzyżacy zdobyli i spalili także Pyzdry. Ocalał wówczas tylko kościół parafialny, jednakże ze wszystkiego został obrabowany. Niezwykle cenny i cudami słynący obraz N.P. Maryji nigdy już do Pyzdr nie wrócił. Kolejne pożary miały miejsce w 1768 i 1807r. Mieszczanie pyzdrscy swój kościół parafialny niezwykle cenili i przez całe wieki otaczali go opieką. Po każdej klęsce, po każdym zniszczeniu zawsze go odbudowywali i zdobili na nowo. Gruntowna restauracja fary nastąpiła w latach 1866-70. W końcu XIXw. architekt i malarz z Kalisza – Aleksander Przewalski – wykonał polichromię. W 1961r. przywrócono gotycki wygląd zewnętrzny świątyni.
   Pyzdrska fara do dziś stoi w swej własnej chwale, dając świadectwo pobożności i przywiązania mieszkańców do kościoła i wiary ojców. Wnętrze ma charakter neobarokowy. Jedynie w pomieszczeniu przy wieży od strony południowej zachowały się fragmenty żeber gotyckich, a w południowej zakrystii sklepienie krzyżowo – żebrowe z wyobrażeniem Baranka na zworniku. Na uwagę zasługuje obraz szkoły włoskiej z XVIII w. na prawej ścianie przedstawiający św. Walentego oraz drewniana rzeźba ludowa Chrystus Frasobliwy w północnej kruchcie przy wierzy. Na filarze pod chórem w 1986r. umieszczono tablicę upamiętniającą Polską Organizację Wojskową.

Zamek
   Z zamku pyzdrskiego niewiele się zachowało. Pojęcie o jego założeniu dają zarysy budynków o dachach naczółkowych, znajdujące się na wschód od Rynku, na krawędzi skarpy nadwarciańskiej.
   Zamek murowany wraz z murami miejskimi, tworzący jeden system obronny, powstał w 1339r. staraniem króla Kazimierza Wielkiego. Zamek założono na rzucie czworoboku z cylindryczną wieżą oraz przygródkiem gospodarczym. Częste wizyty królów świadczą o znaczeniu politycznym i obronnym zamku w ówczesnym państwie. Częściowo zniszczony w czasie ,,potopu'' szwedzkiego popadł w ruinę. W latach 1797-98 władze pruskie przeprowadziły gruntowny remont, przebudowując zamek na więzienie. W połowie XIX w. zamek oddano w ręce prywatne i zaadaptowano na cele mieszkalne.
   W części północnej, na dawnych fundamentach i częściowo murach zamkowych pobudowano spichrz, a na początku XX w. zainstalowano tu młyn motorowy. Dziś budynek ten, powiększony o drugie piętro, zajmuje firma ,,Parkur''. Na zewnątrz stojącego po stronie wschodniej budynku mieszkalnego, krytego dachem naczółkowym, widoczne są niewielkie fragmenty gotyckich skarp. Większe pozostałości dawnych murów zachowały się w części piwnicznej tego domu.


Klasztor pofranciszkański
    Klasztor pofranciszkański pod wezwaniem Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela jest jednym z trzech zachowanych z okresu średniowiecza zabytków architektury franciszkańskiej w Wielkopolsce. Była to jedna z pięciu fundacji klasztornych księcia Bolesława Pobożnego i jego małżonki bł. Jolanty. Powstanie pyzdrskiego konwentu datuje się na r. 1277.
   Po zniszczeniu przez najazd krzyżacki przystąpiono do wznoszenia murowanej świątyni. Kolejne zniszczenie nastąpiło w 1589 r., a jego odbudowa miała miejsce w 1596 r. dzięki okolicznej szlachcie. Po wojnie szwedzkiej przeprowadzono w 1690 r. barokową przebudowę klasztoru, nadając mu obecną czworoboczną formę z wewnętrznym wirydarzem. Wieże wzniesiono w czasie kolejnej przebudowy  - w latach 1735-56. Gruntowne remonty przeprowadzono po zniszczeniach wojennych w 1768 r. oraz w latach 1852-54. W wyniku represji popowstaniowych w 1864r. dokonano kasaty zakonu, a klasztor oddano księżom diecezjalnym.
  Klasztor pofranciszkański zachował w bryle i rzucie czternastowieczny gotycki charakter. Wnętrze przykrywa sklepienie żeglaste, powstałe po zniszczeniach z 1768 r.  Ołtarz główny jest późnobarokowy z krucyfiksem oraz rzeźbami Św. Piotra i Pawła z 2 poł. XVIII w. Ołtarze boczne pochodzą z początku XX w. Polichromię na sklepieniu wykonał ok. 1910r. Aleksander Przewalski. Na uwagę zasługują też intarsjowane ławy i dwa konfesjonały z ok. 1790 r. oraz zawieszona na lewej ścianie klasycystyczna ambona z ok. 1800 r. Na prawej ścianie pod chórem znajduje się nagrobek podkomorzego poznańskiego i pyzdrskiego - Michała Skórzewskiego (zm. 1789r.). W drewnianej kompozycji z herbami Drogosław i Leliwa umieszczono malowany na blasze portret zmarłego oraz czarną marmurową tablicę inskrypcyjną z wierszowanym napisem. Obok widnieje nagrobek żony Skórzewskiego – Ludwiki z Czapskich (zm. 1799 r.).
   Po lewej stronie nawy znajduje się boczna kaplica Matki Bożej Pocieszenia, zwana też Królewską, Męki Pańskiej lub Noskowskich – fundatorów kaplicy z XVII w., którzy znaleźli w niej miejsce wiecznego spoczynku. Od nawy oddziela ją kuta krata z końca XVII w. Wewnątrz wystrój i polichromia wykonane w 1909r. przez A. Przewalskiego, który umieścił na emporze godła Polski, Litwy i Rusi. Cenne są obrazy: Ukrzyżowanie z XVII w. i Matki Boskiej Niepokalanej z końca XVIII w.
  Zakrystia ma jednorodne wyposażenie z lat 1786-87: szafy do paramentów, komody, klęcznik i konfesjonał, zdobione intarsją typu kolbuszowskiego. W zakrystii znajduje się wejście do dawnej zakrystii gotyckiej, zwanej teraz skarbczykiem.
  W krużgankach klasztornych w łukach podsklepiennych znajduje się zespół 18 malowideł wykonanych przez Adama Swacha, przedstawiających sceny życia św. Franciszka z Asyżu.
   Po kasacie zakonu franciszkanów oddzielono wschodnie skrzydło klasztoru od pozostałej części i przekazano instytucjom świeckim. Znalazły tu siedzibę ochronka i przytułek, później szkoła, zakład wielobranżowy i biura. Po remoncie przeprowadzonym w latach 1980-85 mieszczą się tu muzeum i biblioteka.


Źródełko, lipa i wiatraki
   W okresie lokacji miasta założono prawdopodobnie folwark Wójtostwo. Znajduje się tam dawny dom zarządcy majątku (ul. Zwierzyniec 6), pochodzący z XIX w., a przy nim wśród pozostałości niewielkiego parku pomnikowa lipa drobnolistna o obw. 440 cm. Po prawej stronie ulicy Wrocławskiej tryska ze skarpy źródełko ,,Pijzdrój'', naprzeciwko niego zaś wysoko na górze rośnie lipa drobnolistna o obw. 540 cm. W sąsiedztwie stoi murowany wiatrak z 1903r. - zwany potocznie holenderskim.
  Oprócz tego na przedmieściach Pyzdr, przy ul. Szybskiej, zachowały się drewniane wiatraki. Rzadko już dziś spotykany zespół trzech koźlaków z 1770r., XVIII i XIX w., w bardzo złym stanie i dożywających kresów istnienia. 
Cmentarz i trzy krzyże
   Cmentarz usytuowany jest po północnej stronie miasta, między skarpą nadrzeczną, a drogą do Słupcy. Powstał w tym miejscu po regulacji zabudowy miasta po pożarze w 1814r. W południowo – zachodnim narożniku cmentarza zwraca uwagę grupa trzech krzyży drewnianych z 1852r., z żelaznymi chorągiewkami. Określane są one mianem ,,krzyży cholerycznych'', jako wspomnienie zarazy morowych, które nawiedziły niegdyś miasto.
   Przy końcu głównej alei znajduje się kaplica wybudowana w 1973r. Przed nią spoczywają powstańcy polegli 29 kwietnia 1863r. w bitwie pod Pyzdrami. Na grobie kamienny obelisk, postawiony w 1905r. ze składek Związku Walki Czynnej. Po południowej stronie głównej alei znajduje się skromny grób Józefa Rydzewskiego, kapitana wojsk powstańczych z 1863r. W północno – wschodnim narożniku cmentarza, w części prawosławnej, znajduje się kwatera bezimiennych grobów osób pomordowanych przez Niemców w czasie II wojny światowej.

Sylwia Mazurczak
 
 

 

drukuj

  • Unia Europejska

Przydatne strony

  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • mapa zagrozen

Stopka strony