Urząd Miejski w Pyzdrach

Galeria zdjęć

Warto zobaczyć

Data i imieniny

Dziś jest: Niedziela 30 Kwietnia 2017
Mariana, Bartłomieja, Donaty

Wyszukiwarka

Treść strony

Pyzdry, miasto powiatowe od samego zarania państwowości polskiej, zawdzięczały swój pomyślny rozwój w pierwszych wiekach państwa polskiego nie tylko zaludnieniu i zamożności wielkiego powiatu, którego były stolicą, lecz także i troskliwej opiece książąt i królów polskich. Bardzo też wcześnie, bo już za Bolesława Pobożnego, Pyzdry otrzymały prawo niemieckie, czyli gminę miejską opartą na prawie magdeburskim. "Andreas advokatus de Pyzdr"(Andrzej wójt Pyzdr) występuje w dokumentach z 1257 r. Miasta na prawie niemieckim miały własną władzę ustawodawczą w swoich radach miejskich. Poznań otrzymał prawo niemieckie w roku 1253, Kraków w 1257, Kalisz w 1282 roku, a Warszawa w roku 1609.

   Pierwsi książęta i królowie polscy okazywali Pyzdrom wielką życzliwość i troszczyli się o rozwój i obronę miasta. Bolesław Pobożny, książę kaliski, sprowadził w 1277 roku Franciszkanów i osiedlił ich w Pyzdrach, wystawiając im konwent i kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Przemysław II, książę wielkopolski, uwolnił mieszczan pyzderskich w 1283 r. od opłaty myta w obrębie księstwa, a w roku 1290 ufundował w mieście szpital przy kościele św. Ducha. Gdy Henryk Głogowski, spadkobierca Przemysława II wkroczył po śmierci Wacława III do księstwa kaliskiego jako dziedzic królestwa polskiego, Pyzdry otwarły mu swe bramy, za co potwierdził 26 sierpnia 1306 roku przywileje nadane miastu przez księcia Bolesława Pobożnego i króla Przemysława II, a także zezwolił miastu na lokację trzech wsi na prawie niemieckim i uwolnił je i miasto Pyzdry na sześć lat od wszelkich opłat i ciężarów.
   Kiedy Władysław Łokietek rozpoczynał na terenie Wielkopolski walkę o zjednoczenie ziem polskich, Pyzdry pierwsze z miast wielkopolskich oświadczyły się po jego stronie. Pamiętał o tym Łokietek. Przebywając w Pyzdrach 19 sierpnia 1314 roku nadał miastu w nagrodę za okazaną mu wierność i stałość cztery wsie i młyn. w roku 1324 polecił król Łokietek Janowi, biskupowi poznańskiemu, ażeby "per homines suos... duxerit reformandum" (dla podniesienia miasta z upadku przez użycie odpowiednich środków) odbudować zniszczone wojnami miasto. Wierne też były Pyzdry Łokietkowi - nie było tu przeciw niemu żadnych buntów, tak jak były w Poznaniu czy w Krakowie.
   Pyzdry bardzo wiele zawdzięczają Kazimierzowi Wielkiemu. W roku 1331 Krzyżacy napadli na Wielkopolskę, którą w straszny sposób spustoszyli. W szybkim pochodzie dotarli do Pyzdr, miasto podstępnie opanowali, złupili i spalili.
W historycznej "rejdzie" na Pyzdry mieli Krzyżacy na celu pochwycenie syna Łokietka, królewicza Kazimierza, który przebywał wówczas w Pyzdrach jako namiestnik i zastępca króla na Wielkopolskę. Królewicz Kazimierz przeniknął jednakże plan Krzyżaków i miasto na czas opuścił, pozostawiając w zamku załogę. Według relacji z tych czasów Krzyżacy przybyli pod Pyzdry 27 lipca 1331 roku. Bogate i handlowe to miasto już w ten czas posiadało ratusz miejski i wiele bogatych sklepów z kosztownym towarem, było obwarowane i w grodzie znajdowała się załoga królewska. Ażeby nie narażać miasta na złupienie i zniszczenie, mieszczanie rozpoczęli układy z Krzyżakami. W czasie toczących się układów, wtargnęli Krzyżacy niespodziewanie przez inną bramę do miasta. Za swą nieostrożność i naiwne zaufanie, że Krzyżacy w czasie rozmowy o kapitulację nie wkroczą do miasta, zostali mieszczanie srodze ukarani. Wśród ogólnego rabunku i walki Krzyżacy zabili kilkanaście osób spośród mieszczaństwa i załogi grodu, złupili i spalili miasto. Spłonął kościół i klasztor Franciszkanów, skąd udało się wynieść Najświętszy Sakrament do szpitala leżącego za miastem. W mieście ocalał tylko kościół parafialny, z którego Krzyżacy zabrali niezwykle cenny obraz Najświętszej Panny Maryi, ale za miastem spłonął kościół św. Krzyża.
   Kazimierz Wielki odbudował zniszczone przez Krzyżaków miasto. Już w roku 1333 postawił warowny zamek z kamienia i cegły i otoczył miasto obronnymi murami. Szczątki tych murów widoczne były jeszcze na początku XX wieku. W następnych latach wystawił Franciszkanom nowy kościół i klasztor w obrębie murów, a mieszkańcom ułatwił handel z Toruniem. Stary zamek królewski przetrwał długie wieki i różne przechodził koleje losu, dopiero w czasie rozbiorów przebudowali go Prusacy na warowne więzienie. Pomimo, że zniszczony i przebudowany, stoi jednakże do dnia dzisiejszego jako pamiątka i świadectwo dawnej polskiej potęgi - zamkiem królewskim do dziś nazywany. Król Kazimierz zawsze pamiętał o Pyzdrach i często tu przebywał na różnych zjazdach i wiecach książąt, rycerstwa i szlachty. Gdy w roku 1364 ustanowił najwyższy sąd miejski dla Wielkopolski i zniósł apelację do Magdeburga i Hali, Pyzdry zostały zaliczone do sześciu miast wielkopolskich.
   W roku 1447 za panowania Kazimierza Jagielończyka, ogłoszono zupełną wolność handlu w spławnych rzekach polskich, które uznano za drogi publiczne - za "drogi królewskie". Do dróg królewskich zaliczono rzeki Wartę i Prosnę. Podniosło to ogromnie handel i zamożność miasta Pyzdr i okolicy. Wolne od myta szły za granicę niezliczone barki i szkuty pełne zboża polskiego, bydła i nierogacizny, a tratwy drzewa okrętowego z lasów pyzderskich, spławiane Wartą i Odrą, płynęły aż do portów bałtyckich, wzbogacając kraj i miasto. Pyzdry w tych czasach rosły w bogactwo i znaczenie.
Do zamożności i dobrobytu miasta przyczyniały się także sławne na cały kraj pyzderskie jarmarki, na jakie królowie polscy Pyzdrom pozwalali. Zygmunt I w roku 1557 jeden, a Stefan Batory w roku 1576 trzy jarmarki miastu dodał.

   W wiekach średnich Pyzdry przeżywają okres swego największego rozwoju, zamożności i znaczenia. Wpływało na to nie tylko korzystne położenie nad Wartą, opieka i nadania królewskie lecz także liczne cechy i bractwa rzemieślnicze, jakie tu powstają już pod koniec XIII wieku.
   Najstarszym przywilejem wydanym w 1297 roku przez Władysława Łokietka na wolny handel mięsem, szczyci się pyzderscy rzemieślnicy. Władysław Jagiełło w r. 1389 przywilej ten potwierdził i znacznie rozszerzył. Właściwą ustawę cechową otrzymali pyzderscy rzeźnicy w 1423 r. Krawcy, stelmachy, kołodzieje, stolarze, kowale i ślusarze otrzymali pełne ustawy cechowe w r. 1427, szewcy w r. 1469. W roku 1522 powstały w Pyzdrach zgromadzenia kuśnierzy, bednarzy i młynarzy. Piekarze cieszą się także starą ustawą cechową, nie wiadomą jednakże, kiedy ją otrzymali.
Cechy w tych czasach występowały nie tylko jako zgromadzenia rzemieślnicze, lecz także jako religijne zespoły, biorące udział w uroczystościach kościelnych. Były one zarazem ośrodkami życia społecznego i politycznego w mieście. Do nich w dużej mierze należała obrona i bezpieczeństwo miasta.
    Dość wcześnie też powstało w Pyzdrach bractwo strzeleckie "króla kurkowego", które ćwiczyło się w sztuce strzelania i obrony murów miasta. Władysław IV w roku 1633 zatwierdził ustawę tegoż bractwa, a królowie Jan Kazimierz i Jan Sobieski potwierdzili ją i znacznie rozszerzyli. Z upadkiem miasta i zanikiem przemysłu domowego w następnych wiekach wiele z tych pyzderskich cechów i bractw rzemieślniczych upadło i zaginęło. Nawet po sławnym bractwie strzeleckim nie pozostało nic prócz starego moździerza, z którego przy ważniejszych uroczystościach kościelnych strzelano "na wiwat", jeszcze na początku bieżącego wieku.
   Średniowieczne Pyzdry, pomimo, że były tylko powiatowym miastem, odegrały jednakże pierwszorzędną rolę w politycznym życiu całej Wielkopolski. W Pyzdrach zawiązywały się różne konfederacje polityczne, powstawały związki miast, odbywały się zjazdy książąt i królów, zjazdy dostojników duchownych i świeckich oraz ogólne wiece szlachty i rycerstwa wielkopolskiego. Miasto w tych czasach wysyłało nawet swych przedstawicieli na walne zjazdy, czyli sejmy. Kiedy po śmierci Jagiełły Władysław Warneńczyk obejmował rządy, to w przywileju koronacyjnym z 1434r. stwierdza fakt, że na tron został wybrany nie tylko przez dostojników państwowych, magnatów i rycerstwo lecz również przez miasta: Kraków, Poznań, Lwów, Sandomierz...., Pyzdry...

Sylwia Mazurczak

 

drukuj

  • Unia Europejska

Przydatne strony

  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -
  • -

Stopka strony